Aviation
Polska Agencja Żeglugi Powietrznej
UX w środowisku o zerowym marginesie błędu
Kontekst: Gdzie sekundy decydują o bezpieczeństwie
Praca nad systemami dla kontroli ruchu lotniczego to jedno z najbardziej wymagających wyzwań w świecie cyfrowych produktów. Tu nie ma miejsca na „wystarczająco dobre” interfejsy. Opierając się na moim kilkunastoletnim doświadczeniu w projektowaniu dla złożonych branż, dołączyłem do Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej, aby poprowadzić fazę Discovery i proces projektowy dla dwóch krytycznych inicjatyw operacyjnych: Traffic 2.0 oraz Traffic Complexity Tool (TCT).
Główny cel? Zrozumieć kognitywne obciążenie operatorów i dostarczyć rozwiązania, które wspierają podejmowanie decyzji w czasie rzeczywistym.
Projekt 1: Traffic 2.0
Budowa nowego systemu zarządzania lotami od podstaw
Systemy zarządzania lotami to krwiobieg każdej agencji żeglugi powietrznej. Naszym zadaniem nie było łatanie starego oprogramowania, ale zaprojektowanie zupełnie nowej wersji systemu od podstaw, z którego operatorzy korzystają na co dzień.
Aby to osiągnąć, musiałem wejść w buty ludzi odpowiedzialnych za przetwarzanie danych lotniczych. Wykorzystałem do tego wielogodzinne obserwacje (shadowing) na sali operacyjnej oraz wywiady pogłębione (IDI). Zastosowanie frameworku Jobs-to-be-Done (JTBD) pozwoliło mi oderwać się od myślenia o „funkcjach systemu”, a skupić się na rzeczywistych zadaniach i presji, z jaką mierzą się użytkownicy.
„W starym środowisku musieliśmy czasem łączyć dane z trzech różnych źródeł, żeby zatwierdzić jedną zmianę w planie. Kiedy na monitorze masz kilkadziesiąt maszyn, zależy mi na tym, żeby system od razu podświetlał anomalie, a nie zmuszał mnie do ich szukania.” — Zapis z badań (IDI), Specjalista ds. Przetwarzania Danych Lotniczych
Rozwiązanie i proces
- Zmapowanie w środowisku Miro całego przepływu informacji (workflow tree) pomiędzy momentem wpłynięcia danych a podjęciem akcji przez operatora.
- Zaprojektowanie przejrzystej hierarchii informacji w Figmie, która drastycznie zmniejszała czas potrzebny na weryfikację poprawności planu lotu.
Projekt 2: Traffic Complexity Tool (TCT)
Discovery i wybór optymalnego oprogramowania
Równolegle prowadziłem fazę badawczą dla projektu TCT. Oprogramowanie to ma za zadanie przewidywać złożoność ruchu w poszczególnych sektorach powietrznych i zapobiegać ich przeciążeniu. Moim zadaniem było przeprowadzenie wywiadów z operatorami FMP (Flow Management Position), aby zdefiniować ścisłe kryteria UX, które posłużą do oceny i wyboru najlepszego dostępnego oprogramowania na rynku.
„Dla mnie najważniejsze to wiedzieć, co wydarzy się za 45 minut. Jeśli system pokazuje mi tylko to, co jest tu i teraz, spóźniam się z decyzjami o restrykcjach w sektorze. Narzędzie musi myśleć do przodu i wizualizować trend, a nie tylko surowe dane.” — Zapis z badań (IDI), Operator FMP
Rezultatem był kompleksowy raport użyteczności oraz matryca wymagań z perspektywy użytkownika końcowego. Dzięki temu proces wyboru oprogramowania TCT nie opierał się wyłącznie na specyfikacjach technicznych, ale na realnej wartości dla pracy operatorów operujących na ogromnych zbiorach danych.
Spotlight: Nowy formularz eFPL
Electronic Flight Plan
Jednym z kluczowych, namacalnych rezultatów mojej pracy projektowej było stworzenie od nowa widoku formularza eFPL. Wprowadzanie i edycja elektronicznych planów lotu to proces podatny na błędy wynikające ze zmęczenia materiału. Poprzednie wersje interfejsów były przeładowane informacjami.
- Grupowanie kognitywne Podzieliłem formularz na sekcje zgodne z naturalnym przepływem pracy operatorów: trasa, parametry maszyny, estymowany czas.
- Walidacja w czasie rzeczywistym Zamiast zgłaszać błędy po próbie przesłania formularza, nowy interfejs natychmiast flagował konflikty logiczne w planie lotu.
- Dostępność (Accessibility) Zoptymalizowałem kontrasty i wielkość typografii pod kątem pracy w specyficznych warunkach oświetleniowych sali operacyjnej.
Podsumowanie
Projekt dla PANSA był testem udowadniającym, że nawet w najbardziej hermetycznych, regulowanych prawnie branżach, metodologia UX i projektowanie zorientowane na człowieka (Human-Centered Design) przynoszą wymierne korzyści. Oparcie decyzji o głębokie badania i metodykę JTBD pozwoliło nam zredukować szum informacyjny i stworzyć narzędzia, które rzeczywiście współpracują z ludzkim umysłem w warunkach ekstremalnego stresu.